Byłeś jednym z tych ludzi nielicznego koła,

Co wierni ideałom, pod nogą nie czują

Ziemskiego błota - dotknięciem się trują.

Ludzi palącej myśli i bladego czoła,

Co rażeni w kolebce spojrzeniem anioła,

Jak błędne cienie po ziemi się snują.



A wyzwolenia z męki czekając serdecznej,

Jak stracone pikiety wielkiej armii ludów

Idą - niepostrzeżeni dokazują cudów,

Ginąc bez echa w niepamięci wiecznej.



Przebiegłeś swoje metę jak rycerz bez trwogi,

Bez skargi, bez pociechy; ani twemu oku

Odsłoniła się przyszłość w ognistym obłoku,

Jak ostatni sakrament do ostatniej drogi.



Do twojego grobowca nie zstąpi cień sławy,

Co po podziemiach zbiera swoje ulubieńce,

A próchniejące kości strojąc w lauru wieńce,

Na zasiew światu rzuca ich proch krwawy.



Śpij cicho, fala życia leniwo się toczy

Dla tych, co sztandar walki chcą zatknąć przy zgonie,

I nieśmiertelność, którą czują w łonie,

Przekazać pokutnicy, co w popiołach kroczy,

A którą oglądali w tęsknocie proroczej

Królową ludów - zwycięską w Syjonie.



Neapol, październik 1864


Na dworze wicher i słota,

Tak smutno, mroczno i chmurno -

Po szybach deszczyk przygrywa,

A wicher śpiewa nokturno.



Tańcują pożółkłe liście,

Tańcują para za parą -

Ja siedzę smutny w kąciku

I w przestrzeń spoglądam szarą.



Czegoś mi tęskno i straszno,

Patrzę bezmyślnie przed siebie,

A coraz ciemniej mi w duszy

I coraz ciemniej na niebie.



Czy tylko wicher tak jęczy,

Kręcąc się z deszczem dokoła?

Czy tam nikt więcej nie płacze?

Nikt więcej na mnie nie woła?



Bo słyszę jakieś wzdychania

I jakieś głosy mi znane,

Które brzmią strasznie, ponuro,

Wstępując w serce stroskane:



I jakieś blade postacie

Do moich okien się tłoczą -

Patrzą się na mnie szyderczo,

Śmieją się ze mnie i droczą...



I nie pytając: czy wolno,

Wchodzą do mego mieszkania,

A każda z drwiącym uśmiechem

Przede mną nisko się kłania -



I ciągną w długim szeregu,

Szeleszcząc jak suche liście,

I tańczą para za parą

Przy dzikim wichru poświście.



"Chodź z nami! - wołają na mnie -

Wszakżeż ty do nas należysz?

Minioną przeszłością żyjesz!

I jeszcze kochasz, i wierzysz?



Ty się nas przecież nie wyprzesz,

Jak się ci wszyscy wyparli,

Co myślą, że żyją jeszcze,

Choć dawno duchem pomarli.



Chodź do nas! dalej do koła!

Z nami zabawisz się pięknie

I będziesz tańczyć, i śpiewać,

Póki ci serce nie pęknie!



Lepiej niech pęka od razu,

W krwawej przeszłości uścisku,

Niż ma zastygać powoli

Na brudnym ludzi śmiecisku!



Masz zostać przez nich zdeptanym

Lub stać się z nimi zaprzańcem,

Wolisz pójść w ciemność za nami,

Bawić się śpiewem i tańcem!"



Tak mnie wołają i kuszą

Coraz to śmielej, natrętniej -

I otaczają mnie kołem...

A w oczach coraz mi mętniej -



I czuję, że mnie unoszą -

Brzmi strasznie wichru muzyka,

Świat się pode mną zapada...

Wtem nagle wszystko mi znika -



I pusto w moim pokoju -

Na świecie mroczno i chmurno,

Po szybach deszczyk przygrywa,

A wicher śpiewa nokturno.