I

Odpoczywa, złożył skronie 

Na jedwabnych mchach.

Na pościeli miękkiej tonie 

W nieprzerwanych snach.



W leśnej ciszy odpoczywa 

Pośród wonnych tchnień.

Paproć włosy mu pokrywa, 

Wkoło chłód i cień.



Czarne świerki go kołyszą. 

Szepcąc tęskny śpiew.

A motyle złote wiszą 

Na gałązkach drzew.



Na ramionach mu zielony 

Rozpostarł się bluszcz

I gwar ptasząt przytłumiony 

Dolatuje z puszcz.



II

Noc zapada, z ziemi wstają 

Z wolna srebrne mgły,

Szare płaszcze zarzucają 

Na wilgotne mchy.



Mkną i płyną, jak jeziora 

Zalewają las;

W lesie straszno - duchów pora, 

A on śpi jak głaz.



Księżyc przedarł swe promienie 

Przez zielony dach

I przetopił mgły i cienie 

W brylantowych skrach.



Odmieniają kształty drzewa 

Wśród tych światła fal,

Po wierzchołkach wicher śpiewa 

Dzikiej pieśni żal.



III

Nad perłową mgławisk falą 

Błędne światła drżą,

Mgły się kłębią i krysztalą, 

Lżejsze w górę mkną.



Przybierają postać bladą 

Eterycznych ciał,

Wstają, lecą - znów się kładą. 

Gdy je wietrzyk zwiał.



Przezroczyste, srebrne mary 

Napełniają bór,

Cicho płyną przez moczary 

Jak girlandy chmur -



W księżycowym drżącym blasku 

Mglistych dziewic splot

Ponad mgłami wszczyna w lasku 

Fantastyczny lot



I zatacza lekkie kręgi 

Pląsających dziew,

I rozwija jasne wstęgi 

Pośród czarnych drzew.



Pląsa, leci wietrzna rzesza, 

Nad gęstwiną mknie.

Pod świerkami się rozwiesza. 

Gdzie spoczywa w śnie.



IV

Posplatane, dłoń za dłonią 

Jak za cieniem cień,

Wciąż się wietrzą, pędzą, gonią 

Wśród falistych drżeń.



Wiotkie kształty i kibicie 

Rozkołysał bieg:

To nad ziemią, to w błękicie 

Srebrny znaczą ścieg.



To spadają gwiazd kaskadą, 

To się łamią w łuk,

To się topią w jasność bladą 

Pośród mlecznych dróg.



Uniesione w ciągłym wirze 

W tańca dziki szał,

Tworzą wieńce, wstęgi, krzyże 

Z eterycznych ciał.



Fosforyczne biją blaski, 

Oczy ogniem skrzą,

Spod tęczowych szarf przepaski 

Żywiej łona drżą.



Aż zmęczone szybkim lotem 

Rozpuszczają włos,

Pod zielonym drzew namiotem 

Piją krople ros;



I z konwalii dzwonków śnieżnych 

Wysysają miód,

I w postawach nimf lubieżnych 

Nocny piją chłód.



V

Ponad świerków ciemne szczyty 

Księżyc w górę wstał

I oświecił parów skryty, 

Gdzie młodzieniec spał.



Zobaczyły tanecznice 

Pod arkadą drzew

Uśpionego blade lice 

I na sukniach krew.



Więc zlatują z lekka, z cicha 

Koło niego tuż,

Patrzą bliżej - nie oddycha, 

Serce nie drży już!



W półotwartych oczach zgasnął 

Wszelki życia ślad,

I poznały, że nie zasnął, 

Lecz że w boju padł.



Jak kochanki nad kochankiem 

Duże leją łzy,

Skroń mu wieńczą kwiatów wiankiem 

I pierś myją z krwi...



Pieszczotami senność wieczną 

Chcą mu z czoła zdjąć,

Bytu trwałość nadpowietrzną 

Chcą mu w piersi tchnąć..



VI

Wicher jęczy, zgina drzewa, 

Szumi cały bór,

Nad umarłym rzewnie śpiewa 

Mglistych dziewic chór.



"Powstań, powstań! zimny bracie, 

Twardy sen twój rzuć!

W eterycznej duchów szacie 

Znów na ziemię wróć!



Kształtów życia ci pożyczy 

Księżycowy świt,

We mgle duchów tajemniczej 

Będziesz znowu kwitł;



Ciało da ci promień drżący 

Na powierzchni fal

I cień chmurki pierzchającej 

W nieskończoną dal -



Uprzytomni się w naturze 

Współczujący duch,

W harmonijnym istnień chórze 

Wejdzie w wieczny ruch.



Będziesz wszystkim, będziesz niczym 

W wszechświatowym śnie,

Zestawieniem mgieł zwodniczym 

Na błękitów tle.



Kroplą rosy, trawy listkiem, 

Światłem nocnych zórz;

Będziesz niczem, będziesz wszystkiem - 

W oceanie dusz.



Będziesz ludziom niewidzialny 

Trącać skrzydłem świat

I z krainy idealnej 

Wonny rzucać kwiat.



Z szumem wiatru, z liści drżeniem, 

Czystym światłem lśniąc,

Będziesz poił serca tchnieniem 

Zaświatowych żądz.



Więc cię pozna i dostrzeże 

Sercem swoim lud,

I pieśń gminna cię ubierze 

W wdzięczny podań cud.



Twe nieznane poświęcenia 

I ofiarny zgon

Przejdą w dalsze pokolenia 

Na przyszłości plon.



Co noc wstaniesz czysty, świeży 

I z legendy rąk

Weźmiesz złoty miecz rycerzy 

I światłości krąg.



Co noc płynąć będziesz z nami 

W szafirową toń

I nad ziemią, nad kwiatami 

Spijać czystą woń."



VII

Na głos pieśni, wstrząsającej 

Niemą grobu straż,

Zadrżał lekko młodzian śpiący 

I odwrócił twarz.



Z jego piersi koralowy 

Znowu prążek ściekł,

Rzucił wkoło wzrok surowy 

I z westchnieniem rzekł:



"Kto mnie budzi, kto mnie woła? 

Po co na świat zwie?

Czyż mi jeszcze zwrócić zdoła 

Jasne życia dnie?



Czy mi odda rozkwit ciała, 

Świeżych zmysłów wdzięk,

Rozkosz, co je nastrajała 

W harmonijny dźwięk?



Grób nie odda mi jutrzenki 

Życiodajnych sił,

Bo z zazdrosnej śmierci ręki 

Wraca tylko pył!



Mamże jeszcze marnym cieniem 

Na mogile stać?

Fosforycznym lśniąc płomieniem, 

Przeszłą męką trwać?



Co noc boleść swą odświeżyć, 

Wskrzesić wspomnień moc

c I pozorem życia przeżyć 

Nieskończoną noc?



Mamże znów nawiązać krwawą 

Rozerwaną nić?

Wrócić z bolem i niesławą, 

Nie mogąc się mścić?



Między żywych pójść ukradkiem 

Jedną z próżnych mar

I pozostać zbrodni świadkiem, 

A wspólnikiem kar?



Nie chcę butli mglistej szaty 

Na ramiona kłaść

I przeszłości zwiędłe kwiaty 

Nie chcę śmierci kraść!



Nie chcę wieńczyć się łańcuchem, 

Nie chcę stroić w pleśń

Ani na świat wracać duchem, 

Niosąc grobów pieśń.



A i z wami, blade cienie, 

Nie chcę w nocnej mgle

Księżycowe ssać promienie 

Na błękitów tle.



Chcę pozostać zimny, czysty 

Na posłaniu mchów

I spoczynek mieć wieczysty 

Nieprzerwanych snów.



Niech natury wieczna praca 

Wznawia dalszy byt,

Niech proch w koło istnień wraca 

Witać nowy świt.



Niech po świecie się rozproszy 

Tysiącami tchnień,

Niech odżyje tchem rozkoszy 

W jasny życia dzień.



Lecz ja spocząć chcę na wieki - 

Od duchów i ciał

Równie obcy i daleki, 

Będę cicho spał."



VIII

Księżyc zaszedł w ciemne chmury, 

Ukrył srebrny blask,

W lesie słychać śmiech ponury, 

Nocnych ptaków wrzask.



A na nocy czarnej szacie 

Znikły światła mdłe,

Rozpłynęły się postacie 

W lekką, siną mgłę.



I pozostał sam w ciemności 

Skryty w lasu głąb,

A na straży snu cichości 

Stoi świerków klomb.



Serca jego już nie nęka 

Echo ziemskich burz

I nie zbudzi go jutrzenka, 

Bo spoczywa już!


Wieczór się zbliżał, a nad naszą głową

Wciąż wyrastały prostopadłe ściany

I wciąż się zdawał oddalać na nowo

Wierzchołek w słońca promieniach kąpany:

Więc trzeba było myśleć o noclegu,

Zanim nas zdradne ciemności zaskoczą

Na skał urwanych przepaścistym brzegu.



Właśnie się naszym ukazała oczom,

Wciśnięta między dwa ramiona góry,

Kotlina, pełna granitowych łomów,

Które z daleka sterczały, jak mury

Zdobytej twierdzy lub zburzonych domów.

Była to naga, posępna kotlina,

Cieniem dwóch groźnych wierzchołka piramid

Pokryta. - W głębi toń jeziorka sina

I mchu na głazach zielony aksamit...

Zresztą ni trawki, ni krzewu - jedynie

Woda i głazy, i mchy w rozpadlinie.



Tu na jeziora zeszliśmy wybrzeże,

Między zwalone bryły granitowe,

By obrać sobie ciche na noc leże

I mech jedwabny podesłać pod głowę

W miejscu, gdzie wielkie głazy pochylone

Od nocnych wichrów dawały osłonę.

Na niebie jeszcze dzień panował biały,

A słońce, góry zasłonięte grzbietem,

Barwiło w szczytach wyzębione skały

Złotem, purpurą albo fioletem...

Czasu dość było do zmierzchu. Usiadłem

Tuż nad zmrożonym jeziorka zwierciadłem,

Co z brzegów w śniegi oprawne i lody

W dali marszczyło czerniejące wody.

Patrzałem: jako w pracy nieustannej

Fala srebrzystą powłokę podmywa,

Aż tafla lodu, dźwięk wydając szklanny,

Pęka i dalej z szelestem odpływa;

Patrzałem: jako na posępnej toni

Kra oderwana krąży wkoło brzegu,

Jak jedna drugą potrąca i goni,

Na trud próżnego skazana obiegu...

I żałowałem, że się próżno kręci,

Przypominając sobie ludzką dolę,

W której, ach nieraz, wszystkie dobre chęci

W zaklętym muszą obracać się kole...



Tymczasem dołem gęstsze cienie rosły,

Bory zsiniały pod mgieł mleczną szatą

I szczyt nad głową zagasnął wyniosły:

Pobladł i barwę przyjął popielatą.

Wraz z znikającą jasnością promienną

Ostatnie życia uchodziły ślady...

Mrok zwiększył martwość pustkowia kamienną

I obszar zastygł, posępny i blady,

I swym straszliwym przytłoczył ogromem

Myśli zbłąkane w państwie nieruchomem.

Geniusz tych wyżyn, surowy i groźny,

Powstał z przepaści mierząc mnie oczyma;

Swego oddechu słał mi powiew mroźny

I naprzód rękę wyciągnął olbrzyma,

Rozpościerając dokoła nade mną

Milczenie pustyń, nieskończoność ciemną

I tę samotność zamarłego świata,

Co dziwnym smutkiem ludzką pierś przygniata;

Samotność, w której milczącym ogromie

Człowiek swą słabość poznaje widomie

I chce się cofać przed nieznaną mocą,

Przed rozesłaną na przepaściach nocą,

Przed skrytych potęg gwałtownym objawem,

Przed niezbłaganym bezlitosnym prawem,

Przed rozpasanych żywiołów odmętem,

Przed nieświadomym... tajnym... nieujętem...



Uczuciem takiej grozy pokonany,

Między zaciszne powróciłem ściany,

Gdzie towarzysze legli już strudzeni

Na mchu, pod dachem gościnnych kamieni;

I sam złożyłem głowę na posłaniu,

W półsennym teraz pogrążon dumaniu.



Noc gęste mroki zapuściła wszędzie:

Nawet błękity niebios przeźroczyste,

Oprawne dołem w czarnych skał krawędzie,

Stały się więcej ciemne, przepaściste,

I tylko ową błękitną ciemnotę

Gdzieniegdzie gwiazdy przetykały złote.

Ciemność rzuciła pomost przez otchłanie

I wyrównała wnętrza gór podarte;

Zostało jedno wielkie rusztowanie,

Zbitych granitów grzbiety rozpostarte,

Ponad którymi dwie wierzchołka wieże,

Dwa wyniesione ostrokręgi cieniu

Chwiać się zdawały w niebieskim eterze

Przy migotliwym drżących gwiazd promieniu.

Cisza - a jednak w tej pozornej ciszy

Wsłuchane ucho ciągłe wrzenie słyszy,

Szmer nieustanny, na który się składa

Wszystko, co głosem z życia się spowiada:

I woda, która gdzieś w szczelinie syczy,

I fal powietrza szelest tajemniczy,

I pękających głazów łoskot głuchy,

I wszystkie świata na wpół senne ruchy.

Czasami skała u szczytu wisząca

Stoczy się na dół i z przeciągłym grzmotem

O najeżone ściany się roztrąca;

Huk długo echa powtarzają potem...

Aż rozsypany głaz na drobne części

W wąwozie gradem kamieni zachrzęści.



I znowu wszystko wraca do spokoju;

Tylko, jak dawniej, szepczą z sobą góry

Podmuchem wiatru i szemraniem zdroju;

I znowu płynie cicha pieśń natury

W gwiaździste sfery, w przestrzeń nieskończoną,

Gdzie wszystkie pieśni zdążają i toną,

I tam się wiąże, i zlewa, i brata

Z całą harmonią zaziemskiego świata.



W ślad za tą pieśnią myśli moje biegły,

Wyswobodzone z tłoczącej je grozy.

Wolny, choć prawom powszechnym podległy,

Duch mój wstępował na gwiaździste wozy

I tracił z oczu ludzkich istnień chwile,

I wydeptany ślad na ziemskiej bryle;

I zapominał o swojej obroży,

I o boleści, co go we śnie trwoży.

On się zanurzył w źródle wiecznie żywem,

Poruszającym wielkie koło bytu;

Uczuł się jednym łańcucha ogniwem

Rozciągniętego przez otchłań błękitu;

On znalazł wspólne ognisko żywotów

I związek z całym ogromem stworzenia,

Z wieczystym duchem, co mu podać gotów

Rękę z ciemności albo z gwiazd płomienia;

Więc w rozpostartej na przepaściach nocy

Już opuszczenia nie czuł i niemocy,

I mógł się poddać, jako drobny atom,



Tej twórczej myśli, co przewodzi światom,

I z nieodmiennym zgodzić się wyrokiem,

I odpoczywać, jak pod matki okiem.