Ciebie, ach, duchy zawiodły łaskawe

Do zdrojów przeszłej pokoleń wielkości

I moc ci dały dawną wskrzesić sławę,

I ubrać w ciało rozsypane kości.



Na znak twój - przeszłość uśmiechnięta wstała

I kipi życiem rycerskiej drużyny;

W bojowym szyku proporce rozwiała,

Znów na orężne gotując się czyny.



Znów chrzęszczą zbroje i husarskie skrzydła,

I z wzdętą piersią arabskie rumaki

Rwą się do boju pomimo wędzidła,

I przelatują jak huragan jaki!



Szlacheckie dworki wypełnione zgiełkiem,

Braterskie uczty, sejmiki i kłótnie -

Wszystko to miga tęczowym światełkiem,

Drży w tonach pieśni uroczo i smutnie.



Wszystko powstało i wszystko ożyło!

Bo śmierć jest kłamstwem, w które nikt nie wierzy

Natchnione serca znajdą pod mogiłą

Gotowych w szranki powrócić rycerzy.



Tyś znalazł słowa zaklęć, co z błękitu

Zniknione mary na świat przywołały -

A więc stać będziesz kolumną granitu:

Pomnikiem polskiej i pieśni, i chwały.


Poeto! Oskarżono ciebie przed narodem,

Ze kazałeś bezwładnym poruszać się bryłom

I po swej śmierci niosąc pieśń - jak sztandar - przodem

Prowadziłeś bezbronne zastępy na wyłom,

Gdzie bez nadziei zwycięstw lały krew obficie.

Jeśli to twoją winą, że budząca życie

Pieśń jak orkan wstrząsnęła śpiącą grobów ziemię

I na chwilę zwiększyła naszych nieszczęść brzemię

Krwawe widmo ojczyzny wywołując z trumny;

Jeśli to twoją winą, że pchany rozpaczą

Naród zerwać chciał więzy - to możesz być dumny!

Ci, którzy ucierpieli najwięcej, przebaczą!

I Polska ci przebaczy, kochający synu,

I nie będzie dla ciebie żałować wawrzynu.

Bo święte hasła twoje, to nie hasła chwili,

Co przepadają mamie w ciężkich dniach rozbicia;

Wiara twa nie zawiedzie, miłość nie omyli,

Lecz poprowadzi naród do nowego życia.

Mylą się pokolenia w dróg swoich wyborze,

Jednak cel postawiony mylnym być nie może.

Gdyby nie głos natchniony narodowej lutni,

Który nie dał zmęczonym usypiać w letargu,

Czymże byśmy dziś byli my, nędzarze smutni? -

Gromadą niewolników na publicznym targu,

Narodem bez przyszłości, bez celu, bez części,

Którym pan jego gardzi, chociaż czasem pieści.



Wprawdzie by nas żywiła szczodrzej polska gleba,

A plon nasz by nie poszedł na pastwę płomieni;

Wprawdzie byłoby lepiej tym zjadaczom chleba,

Którzy się tuczyć pragną, z losem pogodzeni;

Lecz nad przyszłością naszą noc by zaszła głucha

I naród cały został bez serca, bez ducha...



Że tak nie jest - to twoja, o poeto, wina,

Więc potomność już wyrok ogłaszać poczyna

I laur, który od dawna tobie się należy,

Pośród nowych pokoleń bierzesz z rąk młodzieży.



17 marzec 1882